На сялянскім падвор’і
– У-у-ух, – з палёгкай выдыхнуў Дзед Мароз, ставячы нагу ў забруджаным валёнку на асфальт. Адмерваючы кіламетр за кіламетрам па ненатуральна-чорных для зімовага часу палетках, стары вінавата задаваўся ўсё адным і тым жа пытаннем, на якое аніяк не мог знайсці адказу: – Як жа мог я так моцна заснуць, што нават надыход снежня прашляпіў? Людзі ж сумуюць у чаканні снегу, маразоў і нават сапраўднай радасці ад надыходу Новага года не адчуваюць. Хіба правільна, калі ўзімку замест завеі дождж хлешча, а замест валёнак неабходна гумовыя боты абуваць? Ай, вінаваты я, ай, вінаваты…
Накіроўваўся Дзед Мароз на сялянскае падвор’е, якое людзі назвалі “Каля Плэса”, каб падсілкавацца ды папрасіць брычку з канём. Крочыць далей пешшу не было ўжо сілы. У Бездзежы чакала яго і ўнучка Снягурачка, якую стары адправіў наперад сябе. Месца гэтае падабалася Дзеду Марозу. Па душы былі і пляцень са збанамі ды гаршкамі, і колішняя хатка з фіранкамі на вокнах, і шчырыя гаспадынькі.
Вось і зараз, як толькі заўважылі доўгачаканага госця ў чырвоным кажушку, з посахам, выбеглі жанчыны яму насустрач. Павялі Дзеда Мароза ў хатку, пасадзілі за стол, папрасілі адведаць стравы, якімі будуць частаваць гасцей падчас навагодніх ды калядных свят. З рускай печы дасталі фаршыраванага грэчкай ды яблыкамі гуся, з калодзежа выцягнулі бутэль з салёнымі гуркамі, украілі духмянага, хатняй выпечкі, хлеба, паставілі міскі з паранай і квашанай капустай, дранікі, макуху. Увіваліся вакол, шчабяталі пра тое, як год на падвор’і пражылі.
– Сумаваць, дзядуля, часу не мелі, – адарыла госця пяшчотнай усмешкай дырэктарка Марыя Міхайлаўна. – Шмат народных свят аднавілі, справілі на падвор’і калядны фэст, хрышчэнскую купель, масленіцу, купалле. Цікавасць у сучасных людзей да традыцый продкаў неверагодная!
– А драўляныя фігуры на падвор’і бачылі? Дык гэта ўлетку ў нас абласны пленэр разьбяроў па дрэве праходзіў, – перабіла дырэктарку яе калега Ніна Сцяпанаўна. – Майстры раз’ехаліся, а зробленыя імі шэдэўры засталіся.
– Пра пленэр я чуў, – падтрымаў размову Дзед Мароз. – Слава пра вашага мясцовага, гутаўскага, майстра Юрыя Новіка дайшла і да мяне. Расказвалі, што наведвальнікі пленэра ў адной з фігур пазналі какорыцкага дзеда Марціна і вельмі прасілі Юрыя выразаць фігуру яго жонкі – бабулі з потассю. Хлопец, быццам бы, паабяцаў. А ці стрымаў ён сваё слова?
— Так, Дзядулька Мароз, стрымаў! Стаіць фігура дзеда Марціна справа ад уваходу ў музей “Бездзежскі фартушок”, а бабулі – злева. Потым сам пабачыш, – у адзін голас загаманілі жанчыны.
Распавядалі яны Дзеду Марозу і пра тое, як святы намераны правесці. Сумаваць не будзе часу. Заяўкі на экскурсіі ў музей, наведванне падвор’я паступаюць адна за адной. На дзіва актыўная пінская старана. Першымі яшчэ ў сярэдзіне снежня прыязджалі студэнты Палескага ўніверсітэта, быццам дзеткі малыя вакол ёлкі хараводы вадзілі, радаваліся. Кожнаму наведвальніку падвор’я ў даматканых мяшочках падарункі прыпасены: сувеніры і салодкасці…
Парадаваўся Дзед Мароз за сялянскае падвор’е і папрасіў брычку закладаць. На санях без снегу не паедзеш. Разаспалася, відаць, і Матухна-зіма, не ўзбівае сваю казачную пярыну, з якой па ўсім свеце сняжынкі разлятаюцца! Убачыўшы на падвор’і свайго добрага знаёмцу Дзеда Мароза, конь Індзеец задаволена падставіў шыю пад “уквечаную” яловым вянком дугу. Адыходзячы год і для Індзейца быў асаблівы: згодна ўсходняму календару Конь з’яўляўся яго сімвалам. “А цяпер, кажуць, надыходзіць год Казы”, – падумаў пра сябе Індзеец і па-добраму пазайздросціў сваім суседкам, козачкам Белачцы і Каці, якія таксама жывуць “Каля Плэса”.
Развітаўшыся з гаспадарамі падвор’я, Дзед Мароз накіраваў Індзейца на Драгічын. Цікава было ўбачыць яму, якія перамены адбыліся ў райцэнтры, як людзі жывуць.
Новы год у новай хаце
Увёз Індзеец Дзеда Мароза і Снягурку ў горад з боку Стараселля, па вуліцы Шаўчэнкі. Кінуў стары позірк управа і дзіву даўся: у заходнім напрамку паміж хат адыходзіла асфальтаваная дарога. Цікаўнасць прымусіла дзядулю павярнуць: куды завядзе гэты шлях? Перасёк Індзеец вуліцу Кастрычніцкую.
– Хм, і тут добра было б асфальт пакласці, – прамовіў, павярнуўшы да Снягурачкі свой барадаты, з чырвоным носам, твар Дзед Мароз. – Вуліцы гэтай шмат дзесяцігоддзяў, а ўсё гравійнае пакрыццё…
– Так, дзядулька, але ж цяпер на асфальт шмат грошай трэба! Добра, што праз мікрараён новабудоўляў такую цудоўную дарогу праклалі. Чула я, што тры кіламетры асфальту па вуліцах Днепрабугскай, Бялова і Багушэвіча абышліся ў 6 мільярдаў рублёў. Але гэта было таго варта, бо атрымалася выдатная аб’яздная дарога для вялікагрузнага транспарту, якая спалучыла Стараселле і заходнюю частку райцэнтра.
– Паглядзі, унучка, колькі прыгожых дамоў наўкол людзі набудавалі! А колькі будоўляў толькі распачынаецца! Цэлы мікрараён атрымаўся! Ды і шматпавярховак прыбавілася ля заправачнай станцыі, — дзівячыся на гарадскія новабудоўлі, ледзьве не выпусціў лейцы з рук Дзед Мароз.
– Я раней цябе ў гэтыя мясціны патрапіла, таму шмат цікавага паспела ад людзей пачуць, – абрадавалася сваёй асвядомленасці і магчымасці падзяліцца навінамі Снягурачка. – Уяўляеш, дзядуля, за гэты год жыхары Драгічынскага раёна пабудавалі 17 тысяч квадратных метраў жылля: 104 індывідуальныя дамы і дзве пяціпавярхоўкі. Па вёсках 6 “прэзідэнцкіх” домікаў здадзена ў эксплуатацыю, яшчэ 10, пабудаваных сялянамі. У горадзе ажно 82 прыватныя дамы ў эксплуатацыю ўступілі. Асабліва ж мяне парадавала, што навасёламі стала нямала шматдзетных сем’яў. Што ні кажы, дбае пра іх дзяржава!
Размову Дзеда Мароза і Снягуркі пачуў выпадковы прахожы.
– Я ў суботу трапіў на вуліцу Сацыялістычную, якую новай не назавеш. Але і там шчаслівыя навасёлы заносілі ў дом мэблю. І дзетак трое вакол хаты хадзіла, таксама, відаць, пабудавалася шматдзетная сям’я, — загаманіў мужчына. – Вы б з’ездзілі туды…
Як запраўскі фурман, накіраваў Дзед Мароз Індзейца ў горад. Хаця і няпроста было лавіраваць на брычцы сярод аўто. Гэта ж не жарт, ва ўладанні насельніцтва раёна знаходзіцца ажно каля 13 тысяч машын. А яшчэ колькі транспарту належыць арганізацыям! Але ж дабраліся яны са Снягуркай на вуліцу Сацыялістычную. І сапраўды, паміж даўно пабудаваных дамоў, знайшлося тут месца для дзвюх новабудоўляў.
– Здаецца мне, раней тут стаяў стары, непрыгожы будынак інтэрната, – узгадаў Дзед Мароз. – Бачыш, якая прыгажосць на яго месцы “вырасла”! Давай зойдзем у госці, пазнаёмімся з гаспадарамі…
Але ж у які з двух дамоў засялілася шматдзетная сям’я? Падворкі абодвух яшчэ ўяўляюць сабой будаўнічую пляцоўку, няма ні агароджы, ні дарожак. І раптам насустрач Дзеду Марозу і Снягурачцы ад хлеўчука выбег коцік. “Мр-р, вельмі рады бачыць вас!” – павітаў ён казачных гасцей, і, махнуўшы чорным хвосцікам, ускочыў на яшчэ не закончаны ганак свайго дома. Расчыніліся дзверы, і невысокая, хударлявая гаспадыня ветлівай усмешкай запрасіла Дзеда Мароза і яго ўнучку ў дом.
– Дзетак у нас трое, таму і вырашылі будавацца. У двухпакаёвай кватэры нам было ўжо цесна, – задаволіла цікавасць гасцей Іна Сяргееўна. – Дзяржава дала льготны крэдыт пад 1 працэнт на 40 гадоў, а потым яшчэ і 75 працэнтаў кошту дома скасавала…
Спяшаліся Катаржновы, каб Новы, 2015 год, сустракаць ва ўласным доме, тэрмінова завозілі, расстаўлялі мэблю. Месца і для ёлачкі прыгледзелі: у гасцінай, пад гадзіннікам. Дом атрымаўся на дзіва светлы, утульны, з вялікай кухняй, трыма спальнямі: для бацькоў, дачушак і сыночка. На жаль, не ўдалося паўночным гасцям пазнаёміцца з Мікіткай, акурат перад іх прыездам ён накіраваўся на экскурсію.
– Адыходзячы год для нашай сям’і стаў адметным не толькі дзякуючы наваселлю, але і таму, што меньшанькая дачушка пайшла ў першы клас, – пахваліўся гаспадар Андрэй Юр’евіч. Аказалася, што працуе Катаржноў-старэйшы будаўніком у ПМК-8, так што многае ў доме ён зрабіў уласнымі рукамі. Вядома ж, не абышлося без удзелу ў будаўніцтве наёмных майстроў, шмат дапамаглі сябры, родзічы.
Аж узмакрэў Дзед Мароз у новай хаце.
– Гэта раней у драгічынцаў праблемы былі, як прыватнае жыллё натапіць, – усміхнулася гаспадыня. – Цяпер жа газ прыродны, хочаш, мацней уключы, а калі горача – зусім выключыць
Блакітны цуд
– Дзядуля, а ведаеш, пра што я падумала? – звярнулася да старога Снягурачка. – Гэта ж як радуюцца цёпламу снежню газавікі і людзі, да якіх яны газ прыродны пракладваюць. Замарозіла б, замяло, давялося б спыняць работу. А так капай сабе траншэі, трубы кладзі.
– Дык, можа, гэта газавікі і шчыруюць, – прышчурыўся Дзед Мароз на тэх-ніку пасярод поля, калі распісная брычка з падарожнікамі ад’ехала ад Драгічына ў напрамку камбікормавага завода.
– Так, так, – пагадзілася Снягурачка. – Расказвалі мне, што цуд гэты – прыродны газ – прыйшоў у многія вёскі Драгічынскага раёна. Называлі Хомск, Заверша, Бездзеж, Сірэнеўку, Заточча, Імянін, Антопаль, Губерню, Валавель, Закозель. А цяпер, казалі, падышла чарга газіфікавацца Брашэвічам. Усяго па раёне сёлета праклалі больш за 23 кіламетры газаправода. Цяпер вось асноўныя работы кіпяць на брашэвіцкім напрамку. Ёсць надзея, што ў наступным годзе блакітнае паліва прыйдзе не толькі ў Брашэвічы, але і на камбікормавы завод…
– Адно супакойвае, што хоць камусьці карысць ад таго, што мы, і я, і Матухна-зіма, заспалі, – з палёгкай прамовіў Дзед Мароз. – Але ж, унучанька, пара за справу брацца…
Стары спыніў брычку і адышоў з дарогі ў поле. Ён стукнуў посахам па зямлі – і тая пацвярдзела, танюткі лядок пачаў зацягваць ваду. Дзьмухнуў Дзед Мароз – і паднялі людзі каўнеры, а на вокнах з’явіліся першыя дзівосныя ўзоры зімовага роспісу. Закружылі ў небе празрыстыя сняжынкі.
– Бач, і Матухна-зіма прачнулася! – задаволена ўсклікнуў Дзед Мароз і, зручней прымасціўшыся ў брычцы, узмахнуў лейцамі. – Таго і глядзі, хутка брычку на сані змяніць давядзецца…
З Дзедам Марозам і Снягурачкай
па Драгічыншчыне падарожнічалі Ніна ТКАЧУК і Іван ЛЯОНЧЫК (фота)
