spot_img
spot_imgspot_imgspot_imgspot_img

АКНО Ў ПРЫРОДУ

Дата:

Вясна… Кожны раз яна прыходзіць быццам упершыню. І “мир опять предстанет странным, закутанным в цветной туман”… Усё вышэй падымаецца і цяплей грэе сонца, даўжэюць дні. Журчаць жвавыя ручаі, і мы радуемся, што ёсць такая дзівосная пара года – усёажыўляючая, жыватворная. Хочацца хадзіць па лесе, дыхаць пахамі зямлі, якая абуджаецца пасля доўгай спячкі, марыць, усміхацца. Прыбліжэнне цяпла здаўна радавала чалавека. Гэтае пачуццё ён перадаваў у прыказках, песнях. І не выпадкова гэтая пара названа нараўне з сонцам – яснай, значыць, прыгожай і вясёлай. А навін у веснавыя дні ўсюды – і на зямлі, і ў паветры. Глыбіня лесу яшчэ бялее снегам, а на прагрэтых сонцам схілах упэўнена кранаецца ў рост падбел. Можна знайсці вузкія купалы яго бутонаў, у тры слаі пакрытыя зеленавата-фіялетавай луской: так больш надзейна перачакаць ра-нішнія замаразкі. А міне некалькі першых красавіцкіх дзён, і вось ужо ўспыхнуў ён жоўтымі свечкамі. Памытыя расталай вадой, ззяюць на лясных палянах пад-снежнікі, цвіце воўчае лыка, якое стала ў апошні час рэдкім. Пчаляры выстаўляюць вуллі – ляціце, рэзвыя пчолкі, насіце даніну духмяную. І ўсё ж крылатых працаўніц апярэджваюць махнатыя чмялі: у “баярскіх” шубах, цяжкія, важныя. Гудзяць басавай струной, пералятаючы з кветкі на кветку, у пылку капаюцца. У зацішшы, на прыгрэве мільгаюць матылькі. Самцы ў стракатым убранні, самкі – бледныя, няяркія. А вось і божыя кароўкі. Ажылі, забегалі на сонцы. На панцырных надкрыллях кропінкі. Для насякомаядных птушак гэта папярэджанне: не бяры неядомае. Яно і да лепшага: чырвоныя малюткі знішчаюць лічынкі тлі, з’яўляючыся першымі памочнікамі ў біялагічнай ахове раслін. У лясных глухаманях ажываюць мурашнікі. У іх глыбіні адчыняюцца патайныя дзверцы, і на святло выходзяць маленькія лясныя працаўнікі. Калі цяпер паднесці руку да іх дома, то сотні танюсенькіх фантанчыкаў пырснуць у далонь. Не, не падабаецца мурашам умяшанне ў іх справы! З дня на дзень узрушаюцца рэкі і азёры. Талая вада лекавая. Многія птушкі спяшаюцца зрабіць далёкія пералёты, каб не прапусціць снежніцы, напіцца ўдосталь. Першымі да нас, ужо ў сакавіку, прылятаюць гракі, шпакі, лясныя жаваранкі, зяблікі. Крыху пазней – дразды, малінаўкі, пеначкі, сітаўкі, іншая драбната. А як пойдзе лёд на рэках, прыбываюць гусі, качкі, кулікі. У гэты час лясы, балоты напаўняюцца іх звонкімі галасамі. Асцярожна, на вялікай вышыні прылятаюць з-за сіняга мора жураўлі. Далёка чуваць іх крыкі. “Журавушка курлыча – аб цяпле вестку падае”, сцвярджаюць у народзе. Многія спыняюцца ў нас толькі на пералёце: на поўнач цягнуць. Але тыя, што застаюцца, выбіраюць глухія балоты. Як прыбудуць, збяруцца адусюль на таковішча. Вось тут і пачынаюцца танцы. Стануць на зары ў круг шэрыя ды даўганокія, а пасярод карагода, два завадзілы: прысядаюць, кланяюцца, трубяць, выцягнуўшы шыі. Стомяцца – ім на змену другая пара выходзіць. Жураўліныя танцы – відовішча цікавае. Але паглядзець іх рэдка каму ўдаецца. Звычайна ў красавіку прачынаюцца пасля доўгай спячкі зверы. Вылазяць на сонца вожык, барсук, хамяк, пракладвае новыя тунелі крот, знаходзячы і з’ядаючы масу лічынак шкоднікаў-жукоў. Шнырыць у пошуках леташніх ягад мядзведзіца з медзведзянятамі, разграбае мурашнікі. У глухіх бураломах хаваецца сямейства шэрых разбойнікаў. Ваўчаняты яшчэ маленькія, бездапаможныя, таму “маці” корміць і ахоўве іх, а “бацька” здабывае харч. Ціхіх месц для ацёлу шукаюць ласіхі, казулі. Толькі ў канцы месяца паявяцца ў іх дзеці. Праз дзень-два пасля нараджэння яны ўжо на нагах – і ўслед за маці… Дарэчы, у красавіку ў лісіцы паяўляюцца 4-6 цёмна-бурых лісянят, ваўчыца прыносіць ад двух да васьмі ваўчанят. З папаўненнем – ласі, куніцы, барсукі, бабры. У красавіку пачынаецца нераст у многіх рыб. На залітых паплавах гуляюць шчупакі. Маладыя асобіны паспелі аднерасціцца раней, цяпер чарга астатніх. Вось месяц да апошніх дзён наблізіўся. Адшумела, адбушавала паводка. Усё больш прама і даўжэй льюцца сонечныя промні на зямлю. Дзень прыбавіўся прыкметна – на дзве з палавінай гадзіны. Але што гэта? Неба зацягнулі цёмныя воблакі, сонца амаль не праглядвае, надвор’е псуецца. За дробным дожджыкам пасыпалася белая крупа. Такая з’ява ў красавіку не рэдкасць. Здараюцца і замаразкі. Але вось ізноў засвяціла сонейка, растаў у лічаныя мінуты лёгкі сняжок, і ў разагрэтым паветры пачуліся вясёлыя галасы аўсянак, шпакоў, гракоў, у лазурным небе зазвінеў жаваранак. Заззяў ласкавымі фарбамі ранневеснавы лес. Міне некалькі дзён – і іх зменіць малахіт зеляніны. Вясна поўнасцю ўступае ў свае правы.

Пётр ПАДЛУЖНЫ, жыхар вёскі Белін, наш няштатны карэспандэнт.

Предыдущая статья
Следующая статья

Поделиться новостью:

Популярно

Архив новостей

Похожие новости
Рекомендуем

Наталья Кочанова избрана председателем Совета Республики восьмого созыва

Председателем Совета Республики Национального собрания Республики Беларусь восьмого созыва...

Как высокотехнологичная диагностика помогает сохранять здоровье

Путь пациента к выздоровлению начинается со своевременной качественной диагностики заболевания....

Об обеспечении электробезопасности при проведении сельскохозяйственных работ

Для обеспечения электробезопасности, а также в рамках информирования Дрогичинская...

О профилактике электротравматизма в сезон рыбной ловли

Статистика несчастных случаев с населением в Республике Беларусь свидетельствует...