Ахова прыроды ў Рэспубліцы Беларусь стала агульнанароднай справай і ўяўляе сабой комплекс дзяржаўных і грамадскіх мерапрыемстваў, якія накіраваны на рацыянальнае выкарыстанне і ўзнаўленне прыродных багаццяў, ахову навакольнага асяроддзя. Што ж робіцца ў гэтым накірунку на Драгічыншчыне? На пытанне сёння адказваюць і дзеляцца сваімі развагамі некаторыя жыхары раёна.
В.В.ВАЛОШКА, выконваючы абавязкі начальніка раённай інспекцыі
прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя:
— Чалавек, як вядома, не можа абысціся і некалькі мінут без паветра, яму патрэбны вада, ежа, рэчы хатняга ўжытку… Ды ці лёгка пералічыць усё тое, што дае нам прырода?
Аднак прырода не можа быць невычарпальнай, калі з ёю абыходзіцца не па-гаспадарску. Таму клопаты аб захаванні, разумным выкарыстанні прыродных рэсурсаў, іх памнажэнні – справа не толькі дзяржавы, але і кожнага чалавека ў паасобку.
Важнай умовай аздараўлення экала-гічнай абстаноўкі з’яўляецца ўдасканальванне прыродаахоўнага заканадаўства і ўсёй нарматыўнай базы ў гэтай галіне. За апошнія гады парламент Беларусі прыняў многія асноўныя дакументы, якія рэгламентуюць сферу прыродакарыстання. Сярод іх – законы Рэспублікі Беларусь “Аб ахове навакольнага асяроддзя”, “Аб адходах вытворчасці і спажывання”, “Аб экалагічнай экспертызе” і іншыя. Акрамя гэтага, урадам зацверджаны доўгатэрміновыя сацыяльныя праграмы, што вызначаюць экалагічную палітыку краіны.
За апошнія 10 гадоў узровень забруджвання прыроднага асяроддзя ў рэспубліцы, у тым ліку і нашым раёне, значна знізіўся. Выкіды шкодных рэчываў скараціліся амаль у тры разы, скіды забруджаных сцёкавых вод – больш як у 10 разоў. Гэта перш за ўсё вынік удасканалення сістэмы кіравання і кантролю ў сферы аховы навакольнага асяроддзя, правядзення экалагічнай экспертызы праектаў будаўніцтва і рэканструкцыі ўсіх відаў вытворчасцей.
У Беларусі створана 8 Рамсарскіх тэрыторый, якія маюць міжнароднае значэнне ў якасці месц насельнікаў вода-плаўных птушак, 2 з якіх размешчаны на тэрыторыі нашага раёна. Гэта заказнікі рэспубліканскага значэння “Спораўскі” і “Званец”.
Агульная плошча асабліва ахоўваемых прыродных тэрыторый і аб’ектаў Драгічыншчыны — 25,8 тысячы гектараў, што складае 14% тэрыторыі раёна.
Яшчэ востра ў нас стаіць праблема чысціні вадаёмаў. Не сакрэт, што ад багатага прымянення на палях раёна ядахімікатаў, дзе-нідзе ў вадаёмах гіне рыба, наогул усё жывое. Па-ранейшаму не наведзены належны парадак са стыхійнымі звалкамі смецця. Яны часта ўзнікаюць на ўскраіне вёсак, лясных угоддзяў, што зусім недапушчальна.
Бясспрэчна, улонне прыроды – добрае месца для адпачынку. Аднак часта азмрочваецца настрой, калі бачыш на маляўнічым узлеску параскіданыя шматкі паперы, іржавыя бляшанкі ад кансерваў, поліэтыленавыя і шкляныя бутэлькі, плямы ад нафтапрадуктаў, месцы ад вогнішчаў, паламаныя дрэўцы.
Экалагічная свядомасць і адукацыя ўяўляюць сабой усебаковы і працяглы працэс. Таму ў дзіцячых садах, школах і бібліятэках дзеці павінны атрымліваць максімум спецыяльных ведаў і авалодваць азамі экалагічнай культуры.
Наша райінспекцыя прыдае важнае значэнне ўмацаванню кантактаў з грамадскімі экалагічнымі арганізацыямі, прыцягненню іх у сумесную работу, накіраваную на аздараўленне і ахову навакольнага асяроддзя. Разам са школьнікамі, студэнтамі арганізоўваліся і праводзіліся акцыі па ўборцы лясных масіваў і прыбярэжных зон, выставы экалагічнай накіраванасці, конкурсы, “круглыя сталы” з удзелам вучоных, спецыялістаў-эколагаў і г.д.
У.М.ВАЖЫНСКІ, галоўны ляснічы ДЛГУ “Драгічынскі лясгас”:
— Шматбаковае значэнне лясоў і працягласць іх вырошчвання надаюць справе рацыянальнага выкарыстання, зберажэння і прымнажэння лясных багаццяў характар агульнадзяржаўнай задачы.
Вялікія клопаты аб лесе праяўляюцца і ў нашым раёне. Лясгас з дапамогай школьнікаў штогод стварае новыя насаджэнні. Толькі сёлета маладыя лясы пасаджаны на 101 гектары. У Юзэфінскім лясніцтве закладзены гадавальнік больш як на 5 гектарах, дзе вырошчваюцца разнастайныя пароды дрэў. Для далейшага лесааднаўлення мы кожны год нарыхтоўваем нямала насення, праводзім догляд лесакультур на тысячах гектараў. Рэгулярна на значных плошчах праводзім высечкі догляду і санітарныя высечкі.
На 56 тысячах гектараў раскінуліся ўгоддзі нашага лясгаса, у якім сёння працуюць 250 чалавек. Усе яны праводзяць вялікую работу па ахове лясоў ад пажараў і браканьераў, ад энтамалагічных шкоднікаў і грыбковых захворванняў. Значныя поспехі дасягнуты і ў галіне механізацыі лесагаспадарчай вытворчасці. У вёсцы Гаравіца дзейнічае цэх па пера-працоўцы драўніны. Яго прадукцыя па-стаўляецца як на ўнутраны, так і замежны рынак. Набыты два новыя лясныя камбайны швейцарскай вытворчасці “Харвестар” і “Фарвардзер”, якія значна аблегчылі работу нашых лесаводаў.
Хачу адзначыць, што намаганнямі работнікаў лясгаса дасягнуты значныя поспехі як у вытворчай дзейнасці, так і ў ахове і памнажэнні лясных багаццяў. Выдатных вынікаў дабіваюцца калектывы Новапапінскага лясніцтва (ляснічы У.В.Шкілюк), Юзэфінскага (ляснічы М.П.Білевіч).
Шмат працы, энергіі і старання ў паляпшэнне гаспадарчай дзейнасці, ахову лясоў уносяць леснікі Генадзь Сцяпанавіч Камінскі з Новапапінскага лясніцтва, Мікалай Паўлавіч Касяк з Юзэфін-скага, Сяргей Генадзьевіч Шульжэнка з Антопальскага лясніцтва і многія іншыя.
Дарэчы, 2011 год рашэннем Генеральнай асамблеі ААН аб’яўлены Міжнародным годам лясоў. А гэта абавязвае нас сёлета працаваць як мага лепш. Тым больш, што яшчэ не перавяліся ў раёне лесапарушальнікі і браканьеры, іншы раз здараюцца самавольныя высечкі, лясныя пажары. Таму прыкладзем усе намаганні, каб выкараніць гэтае зло, а колькасць сяброў лесу памножыць.
П.К.ПАДЛУЖНЫ, жыхар в.Белін, аматар
прыроды, член грамадскага аб’яднання “Ахова птушак “Бацькаўшчыны”:
— Асавецкі сельвыканкам рэгулярна ў цэнтры ўвагі трымае пытанні добраўпарадкавання населеных пунктаў. Штогод з надыходам вясны жыхары сельсавета прымаюць актыўны ўдзел у рамонце і афарбоўцы платоў, азеляненні.
З вясны і да позняй восені нашы вёскі патанаюць у зеляніне. А як прыгожа, калі зацвітаюць сады! Яны, дарэчы, ёсць амаль на кожным прысядзібным участку. Любяць у нас і кветкі. Іх догляд – прыемны занятак вучняў Асавецкай і Белінскай агульнаадукацыйных сярэдніх школ.
Непаўторную прыгажосць прыроды Беларусі нельга ўявіць без зеляніны лясоў, блакітных азёр, павольных у сваім цячэнні вялікіх і малых рэк. І за гэтае багацце вадаёмаў нашу рэспубліку называюць блакітнавокай.
У пачатку 80-х гадоў мінулага стагоддзя непадалёку ад в.Белін было пабудавана штучнае возера з люстрай вады звыш 60 гектараў. Яно з цягам часу стала лю-бімым месцам адпачынку жыхароў не толькі навакольных вёсак, але і іншых. Сюды на рыбалку прыязджалі жыхары Драгічына і больш далёкіх населеных пунктаў. Прыцягальным стала возера і для дзікіх гусей, качак, лебедзяў, цапляў, іншых водаплаўных птушак.
У гонар 50-годдзя Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне настаўнікі і вучні Бе-лінскай школы пасадзілі на беразе возера 50 маладых бярозак. Рабілася ўсё, каб стварыць тут утульнасць, прыгажосць, каб вадаём служыў любімым месцам адпачынку для людзей.
А цяпер на возера балюча глядзець. Многія бярозкі паламаны, знішчаны. Не стала тут і абнаўляцца вада. Возера паступова зарастае, мялее. Дарэчы, аб гэтай праблеме я пісаў ужо на старонках райгазеты ў 2007 годзе. Прайшло чатыры гады, але нічога ў лепшы бок не змянілася. А шкада…
***
Як бачым, кожны рэспандэнт падзя-ліўся сваімі праблемамі адносна аховы навакольнага асяроддзя. З іх меркаванняў вынікае, што свет прыроды ва ўсіх яе праяўленнях непаўторны і яго трэба берагчы. Таму ў кожнага чалавека неабходна выхоўваць пачуццё асабістай адказнасці за наш агульны дом, глыбокай унутранай перакананасці ў справе беражлівых адносін да прыроды.
Аляксей СЯРГЕЙ
