Люты з’яўляецца апошнім месяцам зімы. У ім вясна сустракаецца з зімой, і сустрэчы гэтыя праходзяць з пераменным поспехам. Але ж зіма ўсё часцей дэманструе сваю сілу. Выюць мяцеліцы, снежныя сумёты часам перагароджваюць вуліцы, а белыя гурбы дастаюць да стрэх хлявоў і іншых вясковых пабудоў. Зіма нібы збірае апошнія сілы, каб спагнаць злосць перад сваім канцом. Але ж у некаторыя дзянькі раптам неба становіцца надзвычай блакітным, прыгравае сонца.
Светлавы дзень прыкметна пабольшаў. Часцейшымі становяцца адлігі. Вышэй над гарызонтам падымаецца сонца. Вераб’і і сініцы пачынаюць выводзіць першыя веснавыя песні. Заўважаюцца змены ў паводзінах і іншых птушак. Так, вароны і галкі блукаюць па снезе, лапочуць крыламі, водзяць карагоды сарокі.
Цёплыя лютаўскія дні – дні гульняў у лясных насельнікаў. На палянах спаборнічаюць па бегу і скачках зайцы, маланкамі носяцца па верша-лінах дрэў вавёркі, даганяючы адна другую. Часам на снезе можна ўбачыць некалькі ланцужкоў лісіных слядоў.
Цяжка жыхарам рэк і азёр. Найбольш частыя заморы рыбы здараюцца менавіта ў лютым, калі кіслародныя запасы ў вадзе значна памяншаюцца. І тут на дапамогу ім павінен прыйсці чалавек. Неабходна высекчы як мага найбольш палонак, пакласці ў іх кучкі саломы альбо чароту, каб не прыхваціў палонкі мароз. Вада праз іх будзе насычацца кіслародам.
Лясным жыхарам з кожным днём усё цяжэй знаходзіць корм. Асабліва церпяць ад холаду і бяскорміцы казулі. Іх тонкія і высокія ногі з маленькімі вострымі капытамі правальваюцца ў глыбокі снег і хутка стынуць ад марозу, а там, дзе няма снегу, слізгаюць па мёрзлай зямлі. Амаль адзіным кормам казуль у гэты час з’яўляюцца абледзянелыя галінкі маладых дрэўцаў і кустоў. Гэтыя жывёліны слабеюць ад недахопу корму, ад барацьбы з завеямі, з глыбокім снегам і часта становяцца здабычай ваўкоў.
Ласі, алені і казулі трымаюцца зімою стайкамі. Між іншым, ласі не церпяць прысутнасці аленяў, а алені – ласёў.
З капытных жывёлін менш за ўсё баяцца холаду белавежскія зубры. Густая і цёмная, падобная да лямцу, поўсць на-дзейна ахоўвае іх ад марозу. Кормяцца яны карой і галінкамі маладых дрэў, выкопваюць з-пад снегу і леташнюю траву. Але корму зімой не хапае і зубрам. Перажыць суровую сцюжу, каб падтрымаць сілы ў бяскорміцу, у пушчы пабудаваны для іх спецыяльныя кармушкі. Апошнія ратуюць ад галоднай смерці таксама казуль, аленяў, ласёў і дзікоў.
У пачатку лютага ў мядзведзіцы, якая зімуе ў бярлозе асобна ад мядзведзя, нараджаюцца малыя медзведзяняты. Яны пачынаюць бачыць толькі на пятым тыдні пасля нараджэння, а мацярынскім малаком кормяцца на працягу трох месяцаў. Асабліва нахабнымі ў гэты час становяцца ваўкі.
У канцы лютага ў бярэзніках і сасновых барах час ад часу балбочуць цецерукі і глушцы, якія часта малююць крыламі на снезе цэлыя кругі. У апошні раз можна ўбачыць снегіра. Хутка ён зноў адляціць туды, дзе яшчэ доўга будзе зіма.
Пётр ПАДЛУЖНЫ,
жыхар вёскі Белін, наш няштатны карэспандэнт.
